. . . ‘In de vormen die door de Lha’s (pitri’s) worden geprojecteerd, dalen de twee letters (de monade, ook ‘de dubbele draak’ genoemd) af uit de sferen van verwachting. [De tussenliggende sferen waarin – zoals men zegt – de monaden die nirvâna niet hebben bereikt, in de tijd tussen de manvantara’s in onbewuste werkeloosheid sluimeren.] Maar zij zijn als een dak zonder muren en zonder zuilen om op te rusten’ . . .

– De Geheime Leer, 2:61

Evoluerende entiteiten, evoluerende monaden, zijn te verdelen in op zijn minst tien en zelfs twaalf klassen. Deze verschillen van klasse betekenen in feite verschillen in evolutionaire ontplooiing, in emanatie. De laagste klasse van monaden zijn degenen die zich het minst hebben ontplooid. De hoogste zijn degenen die zich het verst hebben ontwikkeld, of ontplooid, of zich het meest tot uitdrukking hebben gebracht. En dan zijn er nog alle tussenliggende monaden. Op de levensladder zijn de verschillende sporten of de verschillende treden of stadia, in opgaande lijn, een voor een als het ware bezet door een klasse of groep monaden die één kosmisch stadium hoger staat dan die vlak daaronder, en één kosmische trede lager dan de klasse vlak daarboven.

Van deze tien of twaalf families van evoluerende monaden hebben sommige, aan het einde van een kosmisch manvantara of periode van kosmische manifestatie het gevorderde stadium bereikt van innerlijke groei, of ontvouwing of emanatie van wat innerlijk besloten ligt, en zijn gereed voor nirvâna en gaan dit binnen. Alle andere die deze nirvânische toestand, die in een ander opzicht dharmakâya wordt genoemd, niet hebben bereikt en nirvâna niet binnengaan, blijven achter in verscheidene tussenliggende toestanden van bewustzijn, die veel lager zijn dan nirvâna, maar onderling verschillen naar gelang van de verschillende graden van de evoluerende monaden waarover zojuist werd gesproken; en al deze laatstgenoemde toestanden of fasen worden sferen van verwachting, sferen van afwachting genoemd, omdat de monaden in deze toestanden van bewustzijn lager dan nirvâna als het ware in afwachting zijn van het volgende grote kosmische manvantara, dat hen de kans geeft op te klimmen naar de toestand waarheen deze anderen, hoger dan zij, op weg zijn of die ze al hebben bereikt. Daarom heten deze stadia sferen van verwachting.

Deze uitdrukking kan ook op een lager niveau worden gebruikt. Neem het geval van ons mensen die, omdat we ons geestelijk en verstandelijk nog niet voldoende hebben ontwikkeld, niet de kans krijgen nirvâna in te gaan als we sterven; niettemin gaan we devachan binnen, een toestand die past bij onze respectievelijke geestelijke toestand of toestand van bewustzijn; en in devachan bevinden we ons in een sfeer of toestand van verwachting, afwachting. In het volgende leven ontwikkelen we ons iets meer. Tenslotte zullen we nirvâna bereiken.

Dat zijn dus de sferen van verwachting: toestanden van bewustzijn. Het maakt niet uit waar ze zich bevinden; ze kunnen overal in de melkweg zijn. Het belangrijkste is de toestand van het bewustzijn in zo’n sfeer. Iedere entiteit die zich dus in een sfeer of toestand van verwachting bevindt, behoort tot de klasse waarover H.P.B. sprak.

Laat me een voorbeeld geven uit een nog lagere graad dan mensen. De monaden die nu in dierenlichamen werken, bevinden zich in sferen van verwachting waarin ze wachten, ernaar uitzien om het mensenrijk binnen te gaan. Hoe verder ontwikkeld, geëmaneerd, ontplooid, tot uitdrukking gekomen deze diermonaden, zoals wij ze noemen, zijn – want het zijn niet anders dan monaden in die toestand – des te meer bevinden zij zich, ten opzichte van ons, in deze sferen van verwachting. Met de plantenwereld is het net zo: de verschillende monaden die nu door de plantenwereld gaan bevinden zich ten opzichte van de dieren in sferen van verwachting, enz.