De Vader, de Zoon en de Heilige Geest - drie Personen en toch maar één God. Dat is de christelijke Drieeenheid, en er heeft een bittere strijd gewoed over de ware aard van deze drieënige God en de relatie van de drie Personen ten opzichte van elkaar. De hele christelijke wereld was in de Romeinse tijd verdeeld door onverzoenlijke opvattingen wat betreft de vraag of de Zoon één in wezen is met de Vader of daarop gelijkend. Is de Zoon even eeuwig als de Vader of kwam hij voort uit de Vader? Men beschuldigt de strijdende partijen er nogal eens van een storm te ontketenen over nietigheden, maar dat is niet billijk, omdat om een heel nietig punt van de symboliek zaken van groot belang kunnen draaien en dit geloofsverschil was het teken van onderscheid tussen twee groeperingen van Christenen, die in het algemeen vijandig tegenover elkaar stonden. Waarom werd de Godheid voorgesteld als Drie-inéén? Het is als een formele Ieer niet in het Nieuwe Testament te vinden. Zij werd opgesteld door kerkelijke concilies die vorm gaven aan de leer en de gebruikte termen zijn niet bijbels. Eenmaal geformuleerd kon zij worden verdedigd door verwijzing naar het Nieuwe Testament.
     Het is een feit dat zulk een drieënige godheid aan het hoofd van alle theogonieën en kosmogonieën kan worden gevonden en filosofische stelsels beginnen gewoonlijk met iets soortgelijks. Direct in het begin van de Bijbel wordt zij voorgesteld als de Geest Gods die zweeft over de wateren van de Ruimte of de Chaos, en het heelal voortbrengt. Dit is de grote scheppende drieeenheid aan het hoofd van de kosmogonieën: een Universele Geest, de Vader van alles; dan komt de Chaos of de Grote Diepte of de Wateren der Ruimte, die vaak de grote Moeder wordt gcnoemd. Uit deze beide komt de Zoon voort, die het heelal is. Deze filosofische drieeenheid, die inderdaad een noodzaak in het denken is, werd natuurlijk door de kerk overgenomen; dit bracht haar in harmonie met alle andere godsdiensten en filosofieën, in het bijzonder met het Griekse denken, en met verschillende oosterse stelsels die in Klein-Azië in zwang waren. De personen van deze Drieëenheid konden toen gemakkelijk in het Nieuwe Testament worden gevonden, want Jezus spreekt vaak over de Vader en de Zoon en over de Heilige Geest die hij zal zenden. Maar deze drieëenheid is onvolkomen, want er is wel een Vader en een Zoon maar geen Moeder. In één kerk wordt dit aangevuld met de Maagd, al maakt zij geen deel uit van de Drieëenheid. De Maagd is ontleend aan de Magna Mater, of Grote Moeder, die zozeer werd vereerd in vele Aziatische godsdiensten die in gedeelten van het Romeinse rijk heersten. Er is inderdaad altijd een Grote Moeder, die wordt gezien als de gemalin van de Vader, of zij Hera is, gemalin van Zeus, Juno, gemalin van Jupiter, Isis, gemalin van Osiris en moeder van Horus, of wie ook.
     In het gewone christelijke geloof zijn de Vader en de Zoon gepersonifieerd en is de Heilige Geest een nogal vaag begrip. Wat inspiratie wordt genoemd, is in veel gevallen louter emotionele vervoering, met rampzalige reacties; maar er zijn altijd christelijke mystici geweest die een hogere vorm van inspiratie hebben verwezenlijkt. We beseffen dat sommige lezers hier zouden willen wijzen op het edele karakter en verheven leven van menig toegewijd en ernstig christen, maar wij zouden dat willen toeschrijven aan de innerlijke adeldom van de menselijke natuur, die die mensen in staat stelde de ware geest van hun godsdienst in zich op te nemen ondanks de tekortkomingen ervan. Bij een beter begrip van het Christendom zouden er meer van dergelijke mensen zijn.

    . . . en Hij, Zelf zijn kruis dragende, ging naar de zogenaamde Schedelplaats.... waar zij Hem kruisigden." - Joh., 19:17-18

     "Want het woord des kruises is wel voor hen, die verloren gaan, een dwaasheid, maar voor ons, die behouden worden, is het een kracht Gods." - I Cor., 1:18 "Indien iemand achter Mij wil komen, die verloochene zichzelf en neme zijn kruis op en volge Mij." - Matth., 16:24

    Dit zijn typische voorbeelden van het gebruik van het woord 'kruis' in het Nieuwe Testament; het stelt de paal voor die bij de kruisiging werd gebruikt, of de christelijke leer, of een last of offer. Dit heilige symbool van het Christendom is een blijvende herinnering aan de belangrijkste leer dat Christus voor onze zonden stierf, waardoor wij werden gered. Ook wordt het gebruikt voor de dagelijkse last die wij op ons nemen als we onze persoonlijke wil opofferen aan ons geloof. Maar het kruis is een universeel religieus en filosofisch symbool, dat men aantreft in plaatsen zover weg als Palenque in Mexico, India en Tibet. Het is algemeen bekend in de Egyptische symboliek en in die van het Hindoeïsme. Het is een embleem dat in de heilige Mysteriën van het oude Griekenland werd gebruikt. Dr. Lundy zegt in zijn boek Monumental Christianity dat "de Joden zelf dit teken van redding erkenden totdat zij Christus verwierpen," en hij spreekt over een Hindoes beeldhouwwerk van oude datum, een menselijke figuur aan een kruis, met spijker-littekens aan handen en voeten - een voor-christelijk crucifix in feite.
     De theosofie toont aan dat de leringen van de Oude Wijsheid in een universele symbolische taal werden bewaard die de belangrijkste leringen overbracht, en het kruis is een van die symbolen, wat de reden is dat het zo algemeen wordt aangetroffen. De Zon, de Maan en het Kruis vormen een drieëenheid van symbolen, die respectievelijk de Vader, de Moeder en de Zoon aanduiden; kosmische Geest, kosmische Stof en het heelal dat door hun onderlinge werking wordt voortgebracht. ln het geval van de mens, die een copie in miniatuur is van het heelal, duidt het kruis op wat Johannes het tot Vlees gemaakte Woord noemt, de Zoon, de Christus, die in ieder mens is en het goddelijke deel van zijn natuur vormt.
     Om te verklaren waarom dat symbool werd gekozen om dit denkbeeld over te brengen, zouden we ons meer in de zaak moeten verdiepen dan hier gewenst is, maar wel kunnen we zeggen dat de twee lijnen van het kruis, (in het bijzonder denken we hier aan het Griekse kruis met vier armen van gelijke lengte) geest en stof voorstellen en het elkaar kruisen van de beide lijnen betekent de vereniging of wisselwerking van beide elernenten om het geopenbaarde heelal te vormen. De Goddelijke Geest in de mens is gekruisigd, tot een kruis gemaakt, moet in een woning van vlees vertoeven en deze kruisiging moet worden gevolgd door een wederopstanding.
     Ook moet worden opgemerkt dat een werkelijke kruisigingsceremonie plaatsvond bij kandidaten voor inwijding in de heilige Mysteriën, die in sommige delen van de Romeinse wereld nog bestonden in de christelijke era. Deze kandidaten werden in een bepaald stadium van hun inwijding, aan een kruis of kruisvormige bank gebonden, waar zij twee dagen in trance bleven liggen, terwijl hun bevrijde ziel de nodige ervaringen doormaakte en op de derde dag weer tot leven kwam. Het is mogelijk dat het verhaal in de Evangeliën daarop is gebaseerd. Hoe het zij, de Christenen hebben het kruis overgenomen en hebben het als hun symbool aanvaard. De andere twee, de zon en de maan, treft men aan in de emblemen van Japan en de Islam. Maar deze betekenis van het kruis heeft men verward of vermengd met die van het Romeinse werktuig voor uitvoering van de doodstraf, wat een martelpaal was, gewoonlijk met een dwarsstok bij de top, waaraan de misdadiger werd vastgemaakt. Of er inderdaad een leraar is geweest die, na een heel kort optreden, werd gevangen genomen, veroordeeld, en op die wijze terecht gesteld, valt te betwijfelen. Er bestaat geen enkel historisch getuigenis dat dit bevestigt. De kruisiging van Christus is de symbolische benaming van een van de belangrijkste leringen van de Oude Wijsheid; maar zij is verstoffelijkt tot het verhaal van een feitelijke kruisiging van Jezus door Pontius Pilatus tijdens de regering van Tiberius. Critici, die twijfelen aan de authenticiteit van dit verhaal, of als het verhaal authentiek is, aan de betekenis ervan, zijn met hun bezwaren te ver gegaan door het Christendom zelf overboord te gooien, of soms zelfs alle religie. Dit bewijst hoe belangrijk het is het ware van het valse te scheiden en te voorkomen dat geestelijke waarheden, die in symbolische taal zijn gekleed, op letterlijke en materialistische wijze worden geïnterpreteerd.
     Het teken van het kruis is een heilig embleem geworden, een teken dat zijn waarde vindt in een associatie van ideeën en dat, gebruikt door vrome en mystieke geesten, een krachtig middel is geweest tot het oproepen van geestelijke hulp, hoewel het soms ook dienst deed als oorlogsbanier. Aan het bovenstaande kan worden toegevoegd dat het kruis een beter symbool is als het binnenin een cirkel wordt getekend of als aan de bovenste arm een cirkel wordt toegevoegd. De cirkel staat voor geest en het kruis alleen betekent materialisme, wat karakteristiek geacht kan worden voor de tijden waarin het Christendom overheerste, welke tijden, zoals eerder opgemerkt, werden gekenmerkt door een letterlijke interpretatie van mystieke symbolen.

    Uit de Evangelieverhalen en uit wat de geschiedenis ons vertelt, kunnen we opmaken dat er onder de eerste Christenen een wijdverspreid en vaak vast geloof leefde dat Christus werkelijk in het vlees zou weerkeren en wel heel gauw, om het kwaad te vernietigen en een rijk van rechtvaardigen op aarde te stichten. Deze gedachte hield verband met het verval van het Romeinse rijk, dat doorging voor de kwade heerschappij die Christus omver zou werpen en het is geen wonder dat deze Christenen de afgunst opwekten van de Romeinse heersers.
     Ook de Joden, die zoveel Christenen opleverden en wier invloed zo groot was op de christelijke gedachten, hadden hun eigen profetieën over de wederkomst van één van hun eigen profeten als de 'Messias'; en deze gedachte heeft kennelijk veel bijgedragen aan het geloof over de terugkeer van Christus. Sommige bijbelcritici zijn er van overtuigd dat Jezus zelf, althans op een bepaalde tijd, eraan geloofde. We moeten echter in gedachten houden dat de Evangeliën, zoals die tot ons zijn gekomen, grotendeels zijn aangepast. In Mattheus 24:3 komt het volgende voor:
     "Toen Hij op de Olijfberg gezeten was, kwamen zijn discipelen alleen tot Hem en zeiden: Zeg ons, wanneer zal dat geschieden, en wat is het teken van Uw komst en van de voleinding der wereld?"
    
     We hebben hier een toespeling op de leer van de cyclussen, het elkaar opvolgen van de grote Wortelrassen van de mensheid. De "voleinding der wereld" vindt plaats als het huidige Wortelras zijn loop heeft voltooid en de mensheid verdeeld zal zijn in degenen die ver genoeg zijn gevorderd om de kern te vormen van het volgende grote Ras en zij die zijn achtergebleven. Dit laatste deel van het Ras zal zijn einde vinden (als ras) in catastrofen, die het ene Ras van het volgende scheiden; de anderen zullen worden 'gered' zoals zinnebeeldig wordt voorgesteld in de allegorie van de Zondvloed en de Ark. Jezus zegt in zijn antwoord dat het einde er nog niet is, dat er oorlogen zullen komen, dat er vele valse profeten zullen zijn. De komst van Christus betekent het opnieuw doen ontwaken van de Christosgeest in de mensheid of in al degenen die haar zullen kunnen ontvangen. Er zijn Adventisten onder de hedendaagse Christenen, die nog steeds een feitelijke lichamelijke komst van Christus verwachten; en er zijn er die de boeken van Daniël, Ezechiël en de Openbaringen in die zin uitleggen. Maar al houden deze profetieën verband met grote cyclische veranderingen, en al beseffen de Adventisten intuïtief dat zulke veranderingen voor de deur staan, hun interpretatie is te letterlijk en te materialistisch.

    Deze wordt vaak aangehaald als iets kenmerkends voor het Christendom, maar het is bekend dat hij in alle andere godsdiensten voorkomt. Om hiervan een voorbeeld te geven citeren we uit Mens, Vonk der Eeuwigheid van James A. Long:

     "Bij de Indianen: Grote Geest, geef dat ik mijn buurman niet beoordeel voor ik een mijl in zijn moccasins heb gelopen.

     In het Boeddhisme: Op vijf manieren behoort een lid van een stam zijn vrienden en bekenden van dienst te zijn - met edelmoedigheid, hoffelijkheid, welwillendheid, door hen te behandelen zoals hij zichzelf behandelt, en zijn woord gestand te doen.

     Christendom: Alles nu wat gij wilt dat U de mensen doen, doet gij hen ook aldus, want dit is de wet en de profeten.

     Confucianisme: "Is er enig woord", vroeg Tzû Kung, "dat als blijvende leefregel kan dienen?" De Meester antwoordde: "Is Sympathie niet dat woord? Doe niet aan anderen wat U voor Uzelf niet wenst."

     Griekse Filosofie: Doe niet aan anderen wat Uzelf niet wenst te ondergaan. - Isocrates
     Behandel Uw vrienden zoals U door hen behandeld wilt worden. - Aristoteles

     Hindoeïsme: Men moet zich jegens anderen niet gedragen op een manier, die ons onaangenaam zou zijn. Dit is het wezen van de plicht (dharma). Al het overige komt voort uit zelfzuchtig begeren.

     Islam: Niemand Uwer is een gelovige voordat hij zijn broeder toewenst wat hij voor zichzelf wenst.

     Joodse Leer: Gij zult Uw broeder niet haten in Uw hart: . . . maar gij zult Uw naaste liefhebben als Uzelf.

     Zoroastrianisme: Alleen dat karakter is goed, dat anderen niet aan doet wat niet goed is voor hemzelf." – blz. 61 - 62

     Voor een theosoof is het meer dan een louter moreel gebod. Het is een noodzakelijke wet van de menselijke natuur. Want de mens, die in wezen goddelijk is maar is vervreemd van de kennis van zijn eigen goddelijkheid, moet die weer herwinnen. Zijn grote obstakel is eigenliefde; daarom kan hij zijn verloren koninkrijk alleen herwinnen door die eigenliefde te boven te komen. Hij moet leren hoe uit een onpersoonlijk motief te handelen. Het is dan ook duidelijk dat gedachten aan de vooruitgang van het eigen ik, aan het verwerven van occulte vermogens ten eigen bate, of zelfs de wens zelf heilig te worden, nooit genoeg zullen zijn, omdat het toegeven aan dergelijke verlangens slechts de vijand versterkt die we willen overwinnen. Een zwakke persoonlijkheid verwisselen voor een sterke kan het antwoord niet zijn. Een groot deel van ons dagelijks leven wordt in beslag genomen door handelingen waarin van eigenliefde geen sprake is - onbaatzuchtige handelingen die worden ingegeven door een waarachtig verlangen iemand of anderen te dienen. Misschien zijn we getuige geweest van leed dat wij anderen door een of andere zelfzuchtige daad hebben berokkend en hebben we, in een gevoel van spijt daarover, ons voorgenomen zoiets in de toekomst niet weer te doen, welk besluit niet werd ingegeven door gedachten aan eigen voordeel, maar uitsluitend door het verlangen anderen geen onrecht meer aan te doen. Het motief dat in die gevallen werkt is Liefde - geen aan hartstocht verbonden liefde, maar zuivere onpersoonlijke liefde. Dat is een kosmische kracht. Zij werkt in de dierenwereld, want wat wij zo kleinerend 'instinct' noemen, is in feite de zuivere en eenvoudige manifestatie van een grote kosmische kracht, die het dier ertoe leidt zich voor zijn kroost op te offeren, en de hond om zonder aarzelen voor zijn meester te sterven. De Leraar in de Evangeliën houdt het eenvoudige hoog, de dieren, de vogels, de leliën des velds en de kinderen. Ook wij voelen ons daartoe vaak geneigd, na ervaringen van menselijke zelfzucht.
     Als dus de Leraar de Gulden Regel verkondigt, wijst hij degenen die ernaar streven de ware bestemming van de mens te vervullen, op de wet van het geestelijke leven, van het Koninkrijk der Hemelen, die harmonie en geen strijd betekent. Het is een pad dat een mens altijd kan betreden en dat de mensheid in haar geheel eenmaal zal moeten gaan volgen, al zullen er altijd zijn die, niet in staat het ideaal te bereiken, gedurende een cyclus hun kans zullen missen en op een volgende gelegenheid tot vooruitgang zullen moeten wachten. Er is wel gezegd dat de leringen van de Bergrede onpraktisch zijn en de ontbinding van de maatschappij tot gevolg zou hebben; maar zij houden het ideaal voor en het is juist het hebben van een dergelijk ideaal dat voorkomt dat de mens onder de last van zijn problemen bezwijkt. Als wij beginnen orde te stellen op onze eigen zaken, verwerven we ons wellicht die visie en kracht die nodig zijn om tot hervorming van de maatschappij te komen. De Gulden Regel toont ons de weg tot de verwezenlijking van de eenheid van alle levende wezens en dat komt vooral tot uitdrukking in het gebod dat wij onze naaste moeten vergeven. Maar als dit alleen zou betekenen dat we onze boosheid jegens hem onderdrukken en doorgaan ons als zijn slachtoffer te beschouwen, hebben we de ware vergevingsgezindheid nog niet bereikt. In het grotere beeld van het leven waar wij naar streven en waarheen de Leraar de weg wijst, zullen we ontdekken dat onze naaste in feite deel uitmaakt van ons eigen Zelf, en dan zullen alle gevoelens van vijandigheid of strijd absurd blijken te zijn. In de duisternis waarin wij nu verkeren, hebben we ten onrechte de eenheid in tweeën gesplitst, waarvan de een de ander zou hebben benadeeld. Vergevensgezindheid bestaat uit het opheffen van die illusie.
     Deze Regel is het belangrijkste voorschrift voor de discipel in ieder stelsel van godsdienst of filosofie, dat zich zelfverwezenlijking ten doel stelt en dat de aspirant wijst op het Pad van wijsheid en groei. Het kan ook niet anders, want het is zelfzucht dat de mens bindt aan de illusies en frustraties van het sterfelijke leven. Om daaraan te ontkomen is het nodig afstand te doen van deze wet van zelfzucht ten behoeve van een hogere wet. Het is misschien goed hieraan toe te voegen dat de strikte opvolging van die wet, zoals bijvoorbeeld de Bergrede die aangeeft, te veel gevergd is van een gewoon mens. Maar al moeten we misschien de hoge toppen overlaten aan de weinigen die zich er tegen opgewassen voelen ze te beklimmen, zelfs de gewoonste mens staat ieder moment tegenover de keus tussen een zelfzuchtig en een onzelfzuchtig gedrag en moet kiezen tussen het een of het ander. Als het ideaal hem voor ogen staat en hij de redelijkheid daarvan inziet, zal hij in staat zijn de juiste richting te kiezen en bereidt hij zich voor op wat hem in de toekomst te wachten staat. Want voor ieder moet de dag aanbreken dat geschipper niet langer mogelijk is en dat hij definitief moet kiezen welke weg hij wil inslaan. Nooit was het beoefenen van onzelfzuchtigheid noodzakelijker dan nu en het zou voor ieder mens een hulp betekenen als hij niet werd belemmerd door materialistische vorrnen van godsdienst en wetenschap, die de nadruk leggen op de lagere aspecten van de menselijke natuur.

     Dit betekent de Christus die in het hart van ieder mens woont, tegenover de Christus die gekruisigd zou zijn. De leer van de inwonende Christus wordt in de Evangeliën onderwezen en in de Brieven van Paulus, en het is dus voor hen die emaar willen zoeken in de Bijbel en het Christendom te vinden. Zij die de voorkeur geven aan de vermenselijkte kerkelijke leer van de kruisiging van een bepaalde persoon zullen die bijbelse leringen in figuurlijke zin moeten opvatten. Toch zou het fout zijn het Christendom te beoordelen naar haar grofste vormen en het is waar dat vele verlichte en ruimdenkende geestelijken deze leer van de inwonende Christus aanvaarden en dat heel wat toegewijde Christenen dit min of meer benaderen. Er zijn er velen voor wie het leven van Christus, zoals dat in de Evangeliën wordt weergegeven, een ideaal betekent en een patroon waarnaar zij hebben getracht hun leven te vormen. Heiligen en mystici hebben het tot grote hoogte bereikt door overpeinzing van dit ideaal. Maar dat is niet genoeg. Nog altijd bestaat de idee dat de mens een zwakkeling is, in zonde geboren, die de verlossing verwacht voorbij het graf, en voor wie het aanmatigend zou zijn te proberen Christus na te volgen. Maar in de oorspronkelijke leer is de Christus de Goddelijke Geest die in het hart van ons wezen huist, de Christus die is geofferd en begraven en in ons weer moet herrijzen. Bepaalde grote leraren kunnen in zekere zin met de naam Christussen worden aangeduid, daar zij een toestand van zelfverwerkelijking hebben bereikt waarvan bij de meerderheid nog geen sprake is. Maar zij werpen zich niet op als de enige zoon van God, maar tonen slechts hun leven als het patroon dat door anderen kan worden gevolgd. Volgens de ware leer zijn wij allen zonen van God op dezelfde wijze als Jezus dat was en wij kunnen inderdaad bereiken wat hij heeft bereikt, zoals hijzelf belooft in zijn uitspraak:

     "Ik zeg U, wie in Mij gelooft, de werken, die ik doe, zal hij ook doen, en grotere nog dan deze, want Ik ga tot de Vader." - Joh., 14:12

     Deze inwonende Christus wordt 'De Zoon' genoemd en de Goddelijke Geest 'De Vader'.

     ". . . niemand kent de Zoon dan de Vader; en niemand kent de Vader dan de Zoon en wie de Zoon het wil openbaren." -Matth., 11:27

    Op deze plaats willen we een aanhaling doen uit Het Esoterisch Karakter van de Evangeliën van H.P. Blavatsky:
    
     "De eerste sleutel die men moet gebruiken om de duistere geheimen te ontwarren die besloten liggen in de mystieke naam van Christus, is de sleutel die de deur ontsloot tot de oude mysteriën van de primitieve Ariërs, Sabeeërs en Egyptenaren. De gnosis die door het christelijk stelsel werd verdrongen was universeel. Het was de echo van de oorspronkelijke wijsheid-religie die eens het erfdeel van de gehele mensheid was; en men kan daarom naar waarheid zeggen dat de Geest van Christus (de goddelijke logos), in zijn zuiver metafysisch aspect, in de mensheid aanwezig was vanaf haar begin. De schrijver van de Clementijnse Homilieën heeft gelijk; het mysterie van Christos - dat naar men nu veronderstelt, door Jezus van Nazareth werd onderwezen "was identiek" met wat van het begin af was doorgegeven "aan hen die waardig waren", . . .

     Deze en andere gebruikte termen hebben op allen betrekking die, zonder ingewijden te zijn, er met eigen inspanning naar streven en erin slagen het leven te leiden en de daar op natuurlijke wijze uit voortvloeiende verlichting bereiken door hun persoonlijkheid - de ("Zoon") te verenigen met (de "Vader"), hun individuele goddelijke Geest, de God in hen."

     Vergelijk dit met de Bijbel zelf:

     "Of weet gij niet, dat wij allen, die in Christus Jezus gedoopt zijn, in zijn dood gedoopt zijn? Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat, gelijk Christus uit de doden opgewekt is door de majesteit des Vaders, zo ook wij in nieuwheid des levens zouden wandelen. Want indien wij samengegroeid zijn met hetgeen gelijk is aan zijn dood, zullen wij het ook zijn (met hetgeen gelijk is) aan zijn opstanding; dit weten wij immers, dat onze oude mens medegekruisigd is, opdat aan het lichaam der zonde zijn kracht zou ontnomen worden en wij niet langer slaven der zonde zouden zijn; want wie gestorven is, is rechtens vrij van de zonde. Indien wij dan met Christus gestorven zijn, geloven wij, dat wij ook met Hem zullen leven. -Romeinen, 6:3 - 8

"De eerste mens is uit de aarde, stoffelijk, de tweede mens is uit de hemel." - I Corinthiërs, 15:47

     "Want evenals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden." - I Corinthiërs, 15 :2 2

     Adam betekent in het Hebreeuws 'aards'; het stelt de aardse natuur van de mens voor, maar de allegorie is letterlijk opgevat; het type is veranderd in een werkelijk individueel mens. Maar Paulus gebruikt het hier in de juiste symbolische betekenis. Daartegenover staat de hemelse mens - Christus - het goddelijk deel van de menselijke natuur. De ene is sterfelijk, de andere onsterfelijk. Maar heeft dit betrekking op een toestand van volmaking na de dood? Stellig niet, want, volgens deze leer kunnen wij het bereiken terwijl wij op aarde zijn. De aarde is de plaats waar de mens werkt; hier leert hij haar lessen en moet hij de overwinning over haar krachten behalen. De toestand waarin we dat hebben bereikt en waarin wij ophouden dood te zijn met Adam, en levend worden met Christus, wordt de Tweede Geboorte genoemd. In Mattheüs 3:11 zegt Johannes de Doper:

     "Ik doop U met water tot bekering, maar Hij, die na mij komt, is sterker dan ik; ik ben niet waardig Hem zijn schoenen na te dragen; die zal U dopen met de heilige Geest en met vuur."

     Keren wij ons nu tot Johannes, waar een rabbi in het geheim naar Jezus komt en vraagt wat er wordt bedoeld met het gezegde dat een mens opnieuw moet worden geboren en ten antwoord krijgt (Joh. 3:3)

     "tenzij iemand wederom geboren wordt, kan hij het Koninkrijk Gods niet zien."

     Kan iemand dan voor de tweede keer de moederschoot ingaan, vraagt Nicodémus en hij krijgt ten antwoord:

     "Tenzij iemand geboren wordt uit water en Geest, kan hij het Koninkrijk Gods niet binnengaan. Wat uit het vlees geboren is, is vlees en wat uit de Geest geboren is, is geest." (Joh.. 3:5 - 6)

    Het heeft geen zin dit boekje te overladen met aanhalingen, maar de veelvuldige verwijzingen naar het Koninkrijk Gods (of der Hemelen) zijn bekend genoeg. Het is duidelijk dat deze uitdrukking doelt op een toestand die voor de mens bereikbaar is tijdens zijn verblijf op aarde en dat de gezegden in de Evangeliën, waar zij oorspronkelijk ook vandaan komen, uitspraken zijn van een leraar van de Oude Wijsheid. Men is ze gaan uitleggen alsof ze betrekking hebben op een zegenrijke toestand na de dood, wat veel mensen niet erg aanspreekt en niet past in het algemene schema dat wij afleiden uit onze kennis van de natuur en het leven.

______________________________

Voetnoot:

    1. Origenes leerde o.a. dat het gehele heelal leeft en dat zelfs de sterren levende wezens zijn en een ziel bezitten. Voorts zei hij dat belichaamde zielen zowel een voor-bestaan als een na-bestaan moeten hebben. De zielen hebben voor de geboorte geleefd, zullen opnieuw leven en zullen zich in verschillende volkeren belichamen. Zoals hij het uitdrukte zullen zij de ene keer een Egyptenaar, een andere keer een Jood zijn. Deze opvattingen van Origenes, naast een aantal andere, werden door de Synode van Constantinopel als ketters verklaard.