_________________

MET devachan wordt die toestand bedoeld waarin de reïncarnerende ego - populair de 'ziel' genoemd - zich geleidelijk terugtrekt bij de voltooiing van het schiftingsproces van de tweede dood.
     De volgende alinea's geven een nauwkeuriger omschrijving van devachan:

     "Deze term is een Sanskriet-Tibetaanse samenstelling; . . . en kan worden vertaald als goden-land, godengebied. Het is de toestand tussen aardse levens die de menselijke entiteit . . . ingaat en waar ze in gelukzaligheid en rust verblijft. . . Devachan is de verwezenlijking van alle niet verwezenlijkte verwachtingen uit de laatste incarnatie, en de vervulling van alle geestelijke en intellectuele verlangens die in deze laatste incarnatie geen gelegenheid tot verwezenlijking hebben gevonden. Het is een periode van onuitsprekelijke gelukzaligheid en vrede voor de menselijke ziel, die voortduurt totdat haar rusttijd voorbij is en de fase van het herstel van haar eigen krachten is afgesloten."
     – G.de Purucker: Occulte Woordentolk, blz. 38

     Wie heeft niet bij een terugblik op zijn leven moeten constateren dat de meeste, zo niet alle, van zijn beste dromen onvervuld zijn gebleven? Op onze jeugdidealen, die zo gauw vervaagden in de nuchtere 'werkelijkheid' van het leven, volgden onze dromen over echte vriendschappen die we nooit vonden, over muzikale, literaire, wetenschappelijke of humanitaire prestaties waarnaar we streefden, maar die we niet hebben geleverd, of waarvoor we zelfs geen gelegenheid kregen. En dan zijn er de dingen die we graag hadden willen doen voor hen die we liefhadden, maar die niet lukten omdat ons de middelen ontbraken, of omdat we teveel door andere dingen in beslag werden genomen.
     Deze verlangens vormen het beste deel van ons. Ze zijn meer dan verlangens, ze zijn krachten die toenamen omdat ze niet verwerkelijkt werden maar in stilte gekoesterd. Daar het krachten zijn moeten ze ergens uitwerken, en dat gebeurt op natuurlijke wijze daar waar ze ontstonden. Het zijn deze krachten die de omstandigheden voor ons scheppen in de goden-wereld, de hemelwereld - devachan. We hebben al gezien dat de lagere mentale begeerten van de mens, door zijn eigen onbewuste activiteit, hebben meegeholpen de condities te scheppen voor zijn toestand van bewustzijn tijdens het verblijf in kâma-loka, dat onze planeet omringt met een mentaalemotionele atmosfeer. Op dezelfde wijze hebben zijn hogere verlangens, zijn gedachten en streven naar geestelijke zelfexpressie, zijn devachan opgebouwd, wat die toestand van bewustzijn is waarin deze hogere krachten hem omringen en hem geestelijke verwerkelijking brengen in vreugde, schoonheid en vrede.
     We zouden ertoe kunnen neigen te veronderstellen dat devachan vergelijkbaar is met de christelijke hemel. Maar er zijn radicale verschillen. In de eerste plaats kan de creatieve evolutie van de mens alleen plaatsvinden door wedergeboorte op aarde. De periode van devachan brengt geen nieuwe ontwikkelingen op gang; zij brengt alleen de vervulling van de geestelijke aspecten van de ervaringen van het afgelopen leven. Daarom is devachan maar een tijdelijke toestand. Bovendien is devachan slechts een verlengstuk - een subjectieve uitbreiding - van het karma van het voorbije leven van de ego. Want het karakter van devachan, de schoonheid, het geluk, en de duur van de episodes, worden veroorzaakt door de ontplooiing van uitsluitend die geestelijke gedachten en verlangens, die de ego tijdens het aardse leven heeft ervaren.
     We hebben elders de gelijkenis tussen slaap en dood belicht. De slaap - en we herhalen dit nogmaals - is een onvolmaakte dood; de dood is een volledige en perfecte slaap. Daarom moet de dood, evenals de slaap,worden gevolgd door een ontwaken tot een nieuwe periode van activiteit in een aards leven. En daarin ligt natuurlijk het grote verschil tussen devachan en de christelijke opvatting van de hemel.
     Maar er is nog een treffende gelijkenis tussen de dood en de slaap. In de slaap dromen we en in die droom komen mensen voor die we kennen; ze zijn vol van allerlei ervaringen die, zolang ze duren, net zo levendig en boeiend zijn als die in het wakende leven. In dromen kunnen en doen we vaak dingen waartoe we in het dagelijks leven nooit in staat waren. We kunnen misschien schilderen, of een instrument bespelen waarvan we houden. Er zijn mensen die in hun droom een muziekinstrument kunnen bespelen waarvan ze in hun wakende leven geen weet hebben. Soms ontmoeten we interessante nieuwe vrienden, of reizen we in onbekende landen. Deze dromen, die mooi of naar kunnen zijn, komen voort uit onze dagelijkse gedachten en begeerten, die op deze manier uitwerken als het verstand de controle-teugels heeft gevierd.
     De dood, die een lange, meer volledige slaap is, is ook een tijd van dromen. Maar terwijl onze dromen 's nachts dikwijls beangstigend zijn, zijn ze na de dood een en al troost en schoonheid. Dat komt omdat we de lagere delen, waarin de ongezonde nachtmerries en het lijden ontstaan, hebben afgeworpen. Deze lagere elementen zijn verdwenen bij de tweede dood. Er is niets overgebleven in ons waardoor we kunnen lijden, want we verkeren in het licht en de zuiverheid van de harmonieuze gebieden van de geest. En boven ons is het goddelijk schild van het geestelijk Zelf. Echter:

     "Tijdens de slaap na de dood gaat ieder mens naar die plaatsen die hijzelf heeft verdiend door zijn gedachten en aspiraties, of de afwezigheid daarvan; met andere woorden, het is allemaal een kwestie van harmonische vibratie, een mens gaat naar zijn natuurlijk tehuis of dit hoog is of laag."
     - G. de Purucker: - Fountain-Source of Occultism, blz. 610

     De in devachan doorgebrachte tijd duurt gemiddeld vijftienhonderd jaar. Maar, zoals gezegd, ook andere factoren spelen een rol, samenhangend met de aard van het juist beëindigde aardse leven.
     Terugkomende op een aspect dat we al eerder hebben uiteengezet, willen we herhalen dat het leven na de dood niet een toestand is die als door een afgrond is gescheiden van onszelf zoals we nu zijn. De stadia na de dood zijn ten eerste: de ontbinding van ons fysiek-astrale lichaam, en daarna van onze lagere mentale enemotionele bewustzijnscentra; ten tweede, als dat is voltooid, wordt het leven zelf voortgezet op een hoger plan dan we nu kennen en in de onbelemmerde activiteit van onze geestelijke natuur onder omstandigheden waarin ze zich voor het eerst waarlijk kunnen ontplooien en verwezenlijken.
     De vrees voor de dood is te wijten aan een verkeerde opvoeding, die ons geen uitzicht heeft gegeven op een leven na de dood dat in logisch of normaal verband staat met wat we hier op aarde kennen of ervaren. Maar er loopt een draad van continuïteit door de ervaringen van de mens, die de onzichtbare werelden verbindt met de wereld waarin we nu leven.

     "Als een mens sterft is het precies alsof hij in een heel diepe slaap valt, een toestand van volkomen en zoete bewusteloosheid, met dit verschil dat de levensdraad breekt en de ziel ogenblikkelijk, als het weerklinken van een zachte gouden toon, vrij is. Wat met de mens tijdens de slaap gebeurt, is een afschaduwing van wat er bij de dood met hem gebeurt. De persoonlijke ego raakt in een toestand van vergetelheid en zijn bewustzijn wordt teruggetrokken in het geestelijk deel, waar het rust en tijdelijk in vrede verkeert."
     - G. de Purucker: Fountain-Source of Occultism, blz. 609-10

Wat gebeurt er na de dood blz. 33-8

© 1976   Theosophical University Press Agency
Daal en Bergselaan 68, 2565 AG Den Haag